|
 | |
 |
5189508 Visitadores dae su 20.10.2000 |
 | |
©2000-2010
Edizioni Condaghes
Web Design:
MAGICA Servizi Informatici
U, u, nf  sa ’e deghennoe líteras de s'alfabbetu est unu sinnu chi si ponet pro unu vocale serradu chi tenet puru s'efetu de serrare sa /o/ ei sa /e/ chi benin innantis sou (as. bónu, béllu), foras unas cantas peràulas nâdas a sa campidanesa chi poden muntenner sas duas vocales abbertas fintzas zughindhe a dainanti sa /u/ chi però currispondhet a una /o/ a sa logudoresa (as. camp. grògu = log. grògo, camp. bèni = log. bène); est fintzas vocale de essida o agabbada in medas peràulas, siat númenes e siat agetivos a m. (chi fúrrian sa essida in /a/ fatos a f.a su sing.): nm. annu, ballu, cuadhu, dillu, fogu, gantzu, manu, minnannu, prexu, sonnu, tallu, zocu; agt: bàsciu, bàscia, bellu, bella, bonu, bona, feu, fea, longu, longa, mannu, manna, piticu, pitica, sanu, sana, tontu, tonta, tzurpu, tzurpa. A/c.: a su pl. sa /u/ de nm. e agt. si che fúrriat in /o/ in log. (annos, ballos, cadhos, dillos e gai, bassos, bellos, bonos, feos e gai), mentres chi a sa campidanesa abbarrat /u/ etotu ma cun sa /o/ o sa /e/ chi zughet innantis abberta che in log. etotu: bónu, ma bònus (che bònos), fógu, ma fògus (che fògos), fóssu, ma fòssus (che fòssos), sónnu, ma sònnus (che sònnos), tóntu, ma tòntus (che tòntos), béllu, ma bèllus (che bèllos), órtu, ma òrtus (che òrtos), pésu, ma pèsus (che pèsos). In DitzLcs. candho cumbinat de li ponner s'atzentu (tónicu o gràficu) est sempre /ú/, cussideradu chi no s'agatat una /u/ chi sonat abberta.úa, nf su frutu chi fait su sarmentu, a gurdonis / ua ispina = zenia de arburedha tot'ispina chi faghet unu frutighedhu coment'e pipione de ua (ribes grossularia)  àchina  unu matzone in chirca de s'atatare fit mirendhe unu bérgulu de ua  frt.uàda, nf: abbuada, buada, uvata tana o corcadorzu de unos cantos animales burda, cuadorzu, isticarzu, tana.úba, avb: ube, ubi, ue, uve avb. relativu de logu, impreadu in sas dimandhas puru, pro inditare ue si est o s'istat (chentza prep.): si est impreadu inditendhe movimentu s'impreat cun prep. aba 2, anca, innoi, inuba, umbe  csn: uba = in uba, inue, aundi; a ube (+ nm.) = anch'e… uba dh'as posta sa crai? ¸ làssalu istare uve l'amos vistu! ¸ ue che fizis? ¸ ue semus? ¸ ue ses? a ue ses dada? 2. fit torrau a ube Mallena ¸ su pitzinnu candho essit dae iscola si che andhat a ube sa zaja ¸ no ischiat a ube si dare ¸ fit torrau a ube pride Porchedhu e si fit cufessau ¸ pompiae a ube andhan frades brostos! ¸ a ue, nachi, m'ap'a dare sa conca?! 3. de uba ses venendu? ¸ de ubi dimóniu nd'as bogau cussa bestimenta?!  dóve  où  whereúbaru, nm: úberu sa ràndhula chi bogat su late, in s'animale fémina pisturra, tita murghendhe depia imbarare sa conca a su culu de sa crapa, mantenner s'úberu e ispremer sos crapicos chin sos pódhiches ¸ sa sughe est cumintzandhe a muricare, zuchet unu bellu úberu crn.ubbàbbu, nm: babbu, ibbabbu babbu, prus che àteru nâdu cramendhe (e truncadu: ubbà!) babbai cust'ubbabbu intendhe solu candho li piàchete! ¸ tenes rejone tue, ubbà!ubbíru, nm: obbilu crau mannu cun sa conca, de metallu o de linna clavíglia, giau, pilu 1, piredhu 1.úbe  úbaúberu úbaruubetzàre, vrb: uvetzare aunzare, ponner sos canes o àteru contr'a ccn. o carchi cosa aciopai, ateneare, atiare, auntzare, incidai, inciulai, intzitziare, inzerrare, umprigare.
Chirca torra |